GO! Atheneum Etterbeek
trekt opnieuw de kaart van de vernieuwing met
t@@lent
Nog maar pas bereikte ons het alarmerende nieuws dat in het academiejaar 2009-2010 slechts 28 procent van de studenten het eerste jaar hoger onderwijs met succes beëindigen. Cijfers liegen niet. De realiteit is schokkend!
Niettegenstaande het slaagpercentage van de oud-leerlingen op het GO! Atheneum Etterbeek merkelijk hoger ligt dan het Vlaamse gemiddelde probeert men ook op onze school hierop te anticiperen en zoekt men manieren om de doorstroming van het SO naar het HO nog beter te later verlopen.
In 2009 trok men in de wiskunde-wetenschapsrichting de kaart van het werkplekleren en ging men met WiiR, de richting wiskunde-ingenieurswetenschappen, van start. Na een inloopjaar vorig schooljaar, gaat onze school nu een stapje verder en zag binnen de pool moderne talen, het competentiegericht taaloverschrijdend project T@@lent op 1 september 2011 officieel het levenslicht.
Competentiegericht taaloverschrijdend werkplekleren. Een mond vol. We zonderden ons af met de bezielers, directeur Patrick De Clercq en de leraren Germaanse en Romaanse talen Mieke Vergauwen en Mirjam Hertecant, voor een woordje uitleg.
Wat is dat precies, competentiegericht vakoverschrijdend leren?
MH: Naast kennis en kunde heeft een jong volwassene ook competenties nodig om te slagen in het leven. Door vakoverschrijdend te werken en door over de schoolmuren heen een kijkje te gaan nemen om te ervaren/zien wat je met taal en communicatie in het leven kan bereiken, kunnen we bijdragen om aan deze competenties extra te werken. Door de leerlingen veeleer “aan te sturen” dan wel “instructies te geven”, bieden we hen daarenboven een kans om hun zelfmotivatie te ontwikkelen.
Hoe komen jullie aan de werkplekken?
MV: Het vinden van externe partners die onze leerlingen interessante, betekenisvolle en uitdagende leerervaringen kunnen aanbieden is niet zo evident. We leggen in dit opzicht de lat hoog. We proberen zo veel mogelijke handelend, gecontextualiseerd en praktisch onderwijs aan te bieden zonder afbreuk te doen aan academisch-wetenschappelijke kennisverwerving. Het feit dat we opereren binnen het decretaal kader i.p.v. binnen de vrije ruimte maakt het er natuurlijk niet gemakkelijker op.
Wat bedoelt u met decretaal kader?
PDC: Het lesgeven is niet zo vrijblijvend als men denkt. Er zijn eindtermen die je per vak moet halen en het is de Vlaamse overheid die bepaalt wat de leerlingen moeten kennen. Daarnaast zijn er ook de vakoverschrijdende eindtermen, waaraan in alle lessen moet gewerkt worden. Vandaag de dag is er daarenboven ook meer en meer sprake van competentiegericht leren. Dit komt mede door Europa want er is een Europees referentiekader van competenties die mensen moeten hebben. Dat is er vooral voor mensen die handenarbeid verrichten: wat moet een schrijnwerker kennen of loodgieter kennen om op een bepaald niveau te kunnen functioneren.
Dus Europa is ook in ons onderwijs binnengesijpeld?
MH: Dat is zo. Een van de meest ingrijpende veranderingen het voorbije decennium was het invoeren van de BAMA-structuur in de hele unie. Maar we worden ook op andere vlakken ‘bijgestuurd’. Er zijn de ERK sleutelcompetenties waarover de directeur het al even had. Onze eindtermen zijn daarop geënt. En zeg nu zelf, wie kan er iets op tegen hebben dat alle mensen in de EU vlot kunnen communiceren in hun moedertaal en in minstens 2 vreemde talen, of hun digitale, sociale en burgerschapscompetenties, hun culturele expressie of hun wiskundige en leercompetenties ontwikkelen?
MV: In zijn ‘Eerste Oriëntatienota hervorming secundair onderwijs – Mensen doen schitteren’ speelt minister Smedt daar trouwens op in wanneer hij spreekt van ‘de competenties van de 21e eeuw’. Het hoger onderwijs is trouwens ook competentiegericht want zij organiseert haar opleidingen rond de vraag welke kennis, vaardigheden, inzichten en attitudes afgestudeerden moeten hebben om hun beroep te kunnen uitoefenen en in een bepaalde beroepscontext te kunnen functioneren. De afspraken hieromtrent zijn geformaliseerd in het Hoger Onderwijsregister.
Op welke competenties focussen jullie met dit project en in hoeverre kan T@@lent een antwoord bieden op het verhogen van de slaagkansen van eerstejaarsstudenten?
PDC: Onze school heeft een sterk ASO-profiel. Wij worden geacht om onze leerlingen de best mogelijke voorbereiding te geven op hogere studies. Dan moet men zich de vraag durven stellen: wat verwacht men aan een universiteit van een 18-jarige die bij hen binnenstroomt? Wat vinden zij dat die moet kennen en kunnen en doen zij dat? De slaagpercentages voor eerstejaarsstudenten liggen zeer laag. Wij als onderwijsverstrekkers moeten een kritische reflectie durven maken en daar de gepaste conclusies uit trekken. Om de overgang naar het hoger onderwijs te vergemakkelijken, denk ik dat we moeten gaan kijken naar wat de universiteiten en hogescholen verwachten en in welke mate wij onze leerlingen daarop kunnen voorbereiden. Je bent voorbereid als je uit de richting moderne talen komt om een talen(gerelateerde) voortgezette studie aan te vatten. Je kent met andere woorden voldoende Nederlands, Frans, Engels, Duits en Spaans om daarmee iets te gaan doen aan de universiteit of hogeschool. Wij kunnen dit kennisluik als school perfect waarmaken. Maar misschien zijn er wel vaardigheden die zij verwachten en waarop in het SO minder gefocust wordt. Die lacunes moeten we in kaart brengen en daar concreet aan werken.
Hoe zijn jullie te werk gegaan?
MV: wij zijn met dit project niet zomaar, hoofd naar beneden, in het water gesprongen. Een bevraging van het veld (6 hogescholen uit de 5 Vlaamse provincies en Brussel en 3 universiteiten) heeft ons een duidelijker beeld gegeven van wat men aan startcompetenties verwacht van een eerstejaarsstudent. Samengevat komt het er op neer dat deze in zijn rugzakje zowel leercompetenties, cognitieve verwerkingscompetenties, communicatie- en groepsdynamische vaardigheden als wetenschappelijke competenties moet hebben. Wie de leerplandoelstellingen volgt werkt daar sowieso al aan. Door deze competenties evenwel te benoemen, ze zichtbaar te maken en er een zelfreflectie aan te koppelen vergroot je het bewustzijn en kunnen de leerlingen er echt aan werken.
T@@lent heeft ook te maken met studieloopbaanbegeleiding. Hoezo?
MH: Het opzet is dat we niet alleen aan dat competentiegericht onderwijs doen, maar jullie ook tonen wat er allemaal mogelijk is na een opleiding taal. Je kan leerkracht talen worden, maar je kan ook journalist worden, schrijver of vertaler. Al deze thema’s en nog veel meer komen aan bod in T@@ent.
Hoe zijn jullie op de naam gekomen?
PDC: Ik ben op dit vlak niet zo creatief, maar ik vind het een goede keuze omdat er taal in zit en talent en dat is wat wij willen in onze taalrichtingen: leerlingen die belangstelling, gevoel en talent hebben voor talen. Je moet een naam niet onderschatten: het moet een zekere aantrekkingskracht hebben. Ik vind het een mooie naam.
Hoe wordt het project georganiseerd?
MV: Roostertechnisch is er geen probleem: iedere donderdagvoormiddag worden Nederlands, Frans, Engels en Duits na elkaar geprogrammeerd en het is in deze uren dat het project doorgaat. Hierbij worden workshops, educatieve en werkbezoeken, hoorcolleges, … afwisselend aangeboden in de 4 moderne talen.
Kunt u een paar voorbeelden geven van thema’s die aan bod komen?
MH: In het vijfde jaar wordt o.m. gewerkt rond media, journalistiek, projectmanagement, creatief schrijven, (vreemde)taalverwerving en onderwijs. In het zesde jaar komen spreken voor en omgaan met een publiek, vertalen en tolken, Europa en haar (politieke en sociale) toekomst, storytelling, taalpathologie, taal en rechtspraak en psycholinguïstiek aan bod. De leerlingen leren ook efficiënt presenteren in de workshops ‘story telling’ en ‘présence en contact’ en ook ‘Pecha Kucha’ - hoe een levendige power point presentatie maken, een must vandaag de dag – wordt niet vergeten.
MV: De partners waarmee wordt samengewerkt zijn o.m. docente journalistiek Maartje Luif, Miles vertaalbureau Vilvoorde, schrijfster Kolet Janssens, de firma Braintelligence, Inspinazie, de departementen vertalen en tolken van het federaal en Europees Parlement, de nieuwsredacties van RTBF, La Libre Belgique en Het Laatste Nieuws, dichter Frank De Crits, Passa Porta, Alexandr Silich, foreign reporter bij Belsat TV, Peter Verlinden, VRT-correspondent en Afrikaspecialist, Uitgeverij Wablieft, Lesius HS Mechelen, Erasmushogeschool Brussel en Vrije Universiteit Brussel.
Wat is uw ervaring tot nu toe?
PDC: Ik volg het natuurlijk maar van op een afstand, maar ik krijg geregeld feedback van mijn collega’s, de lesgevers en de leerlingen zelf. Daarom durf ik stellen dat het een absolute meerwaarde betekent voor de studierichting. Ik ben dus heel tevreden.
Bent u van plan om het competentiegericht leren ook in de andere studierichtingen bij ons op school in te voeren?
PDC: Ja, ik zou dat graag willen. Ik vind ook dat de richting Economie MT een dergelijk project zou moeten hebben, net als Humane wetenschappen en Toerisme. Werkplekleren bestaat al geruime tijd in BSO en TSO maar niet in ASO. Dat is een mankement. Een school als deze moet meegaan met onderwijsvernieuwing. Werkplekleren kan volgens mij ook binnen ASO. Dat dit voor de ene richting al gemakkelijker te organiseren valt dan voor de andere, dat is logisch. Bij Wiir is het werkelijk werkplekleren geworden en dat betekent: je leert niet op school, maar elders... Voor T@@lent halen we ook experts van buitenaf naar onze school. Het is dan niet echt werkplekleren omdat je op school blijft, maar door die experts naar de school te brengen, krijg je ook invloeden van buitenaf. Het is mijn betrachting om dit binnen dit en 5 jaar aan alle leerlingen te kunnen aanbieden. Uiteraard alleen binnen de 3de graad natuurlijk.
Denkt u dat dit project navolging zal krijgen in andere scholen?
PDC: Als wij kunnen aantonen dat werkplekleren zorgt voor leerwinst, dan weet ik haast zeker dat andere scholen dit ook zullen toepassen. Dat zou fijn zijn!
Uw verslaggeefster
Melissa Gasthuys
6 LAMT – 6 T@@lent
